BHP dla zleceniobiorców i B2B – PIP zapowiada nowe obowiązki

Państwowa Inspekcja Pracy zapowiada przygotowanie zmian legislacyjnych, które mają zwiększyć poziom ochrony bezpieczeństwa i higieny pracy osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy. Przede wszystkim z myślą o zleceniobiorcach, samozatrudnionych oraz osobach świadczących pracę w ramach kontraktów B2B.

Jak wskazują eksperci oraz Główny Inspektor Pracy, obowiązujące regulacje przewidują obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy także tej grupie osób, jednak mają one charakter ogólny i nie odpowiadają w pełni realiom współczesnego rynku pracy.

Czy obecne przepisy BHP obejmują osoby pracujące poza etatem?

Zgodnie z aktualnym stanem prawnym obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy dotyczy również osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. W praktyce jednak zakres tych obowiązków nie jest tak precyzyjnie określony jak w przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Powoduje to istotne wątpliwości interpretacyjne, w szczególności w zakresie badań lekarskich, szkoleń BHP czy informowania o ryzyku zawodowym. Z kontroli prowadzonych przez PIP wynika, że właśnie w tych obszarach najczęściej dochodzi do nieprawidłowości, a osoby pracujące poza etatem bywają dopuszczane do pracy bez odpowiedniego przygotowania.

Jakie zmiany proponuje Państwowa Inspekcja Pracy?

Zapowiedzi Głównego Inspektora Pracy wskazują na kierunek zmian zmierzających do zbliżenia poziomu ochrony osób nieetatowych do standardów obowiązujących pracowników.

Propozycje mają obejmować objęcie tych osób obowiązkiem przekazywania informacji o ryzyku zawodowym, wprowadzenie wymogu przeprowadzania badań lekarskich i szkoleń BHP w określonym zakresie, a także doprecyzowanie zasad dokumentowania wypadków przy pracy. W szczególności chodzi o obowiązek wskazywania wniosków i środków profilaktycznych również w odniesieniu do osób niebędących pracownikami.

Dlaczego zmiany są potrzebne? Bliższy kontekst rynku pracy:

Zapowiedzi zmian wpisują się w szerszy problem strukturalny rynku pracy. Coraz większa część pracy wykonywana jest poza klasycznym stosunkiem pracy, w formie umów cywilnoprawnych.

Obowiązujące przepisy BHP były jednak tworzone głównie z myślą o pracownikach etatowych. W efekcie dochodzi do sytuacji, w których zakres odpowiedzialności za bezpieczeństwo pracy nie jest jednoznacznie określony, a poziom ochrony zależy od przyjętych w danej organizacji standardów.

Szczególnie widoczne jest to w modelach opartych na outsourcingu lub współpracy między podmiotami, gdzie formalne obowiązki nie zawsze pokrywają się z rzeczywistą organizacją pracy.

Skutki zmian dla pracodawców i osób współpracujących

Planowane zmiany mogą istotnie wpłynąć na praktykę organizacji pracy. Wprowadzenie bardziej szczegółowych obowiązków BHP wobec osób współpracujących na podstawie umów cywilnoprawnych będzie oznaczać konieczność dostosowania procedur oraz rozszerzenia zakresu obowiązków informacyjnych i szkoleniowych.

Z perspektywy pracodawców może to wiązać się z dodatkowymi obowiązkami organizacyjnymi i kosztami, ale jednocześnie pozwoli na ujednolicenie standardów bezpieczeństwa oraz ograniczenie ryzyk prawnych związanych z wypadkami przy pracy.

Zmiany wpisują się w szerszy trend, w którym ochrona życia i zdrowia w pracy przestaje być ściśle powiązana z formą zatrudnienia, a coraz częściej traktowana jest jako standard niezależny od podstawy świadczenia pracy.

Przygotowała:

Paulina Wojtczuk
Operations & HR Manager