Projekt rozporządzenia o zakazie pracy na ruchu bezwizowym – nowe ograniczenia dla obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opublikowało projekt rozporządzenia, który ma wprowadzić istotne ograniczenia w dostępie do polskiego rynku pracy dla obywateli wybranych państw trzecich. Regulacja dotyczy osób korzystających z ruchu bezwizowego i obejmuje obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli.

Projektowane przepisy wpisują się w szerszy trend zaostrzania polityki migracyjnej oraz prób ograniczania nadużyć związanych z powierzaniem pracy cudzoziemcom. Jednocześnie jednak ich zakres oraz sposób sformułowania budzą poważne wątpliwości prawne.

Cel regulacji

Zgodnie z uzasadnieniem projektu, celem planowanego rozporządzenia jest ograniczenie ryzyk migracyjnych oraz przeciwdziałanie nieprawidłowościom w zakresie zatrudniania cudzoziemców przebywających w Polsce w ramach ruchu bezwizowego. W praktyce chodzi przede wszystkim o przypadki wykorzystywania uproszczonych form dostępu do rynku pracy, które – w ocenie organów – bywają nadużywane.

Zgodnie z uzasadnieniem: “Rozporządzenie może być wydane m. in. w przypadku, gdy istnieje wysokie ryzyko wjazdu obywateli określonych państw na terytorium państw obszaru Schengen pod pozorem wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.”  Według danych organów, skala tego rodzaju praktyk rośnie, co wiąże się z ryzykiem nielegalnego pobytu i pracy oraz zwiększeniem obciążeń po stronie instytucji publicznych.

Regulacja ma dotyczyć obywateli trzech państw: Gruzji, Kolumbii i Wenezueli. Kierunek ten pojawiał się już wcześniej w komunikatach resortowych oraz zapowiedziach zmian legislacyjnych. Warto przy tym zauważyć, że jest to kolejny krok w kierunku ograniczania uproszczonych form zatrudniania cudzoziemców – przykładowo od 1 grudnia 2025 r. obywatele Gruzji zostali wyłączeni z procedury oświadczeń o powierzeniu pracy, co oznacza brak możliwości korzystania z tej szybkiej ścieżki dostępu do rynku pracy.

Wątpliwości dotyczące zakresu zakazu

Najwięcej kontrowersji wzbudza jednak zakres planowanego ograniczenia. Z tytułu projektu i delegacji ustawowej wynika, że rozporządzenie powinno odnosić się do możliwości wykonywania pracy na podstawie zezwolenia na pracę.

Tymczasem analiza projektowanych przepisów prowadzi do wniosku, że zakaz miałby mieć znacznie szerszy charakter. W proponowanym brzmieniu obejmuje on bowiem wykonywanie pracy w ogóle, niezależnie od podstawy prawnej. W praktyce może to mieć również dalsze konsekwencje, w tym ograniczać możliwość wykonywania pracy w trakcie oczekiwania na zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. 

Oznacza to, że ograniczenie dotknęłoby również sytuacji, w których cudzoziemiec korzysta ze zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. W praktyce może to potencjalnie obejmować również cudzoziemców korzystających ze zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, w tym m.in. studentów studiów stacjonarnych,  czy osoby wykonujące krótkotrwałe czynności służbowe w ramach delegowania.

Taka konstrukcja przepisu może budzić wątpliwości co do zgodności z zakresem upoważnienia ustawowego, które odnosi się do pracy wykonywanej na podstawie zezwolenia na pracę. W konsekwencji pojawia się pytanie, czy akt wykonawczy nie wprowadza regulacji o szerszym zakresie niż przewidziany w ustawie.

Potencjalne skutki praktyczne

Jeżeli rozporządzenie zostanie przyjęte w obecnym kształcie, jego skutki dla praktyki zatrudniania cudzoziemców mogą być daleko idące. W szczególności oznaczałoby to faktyczny zakaz podejmowania pracy przez obywateli wskazanych państw w okresie pobytu bezwizowego – nawet w sytuacjach, które dotychczas były w pełni legalne.

Warto przy tym pamiętać, że organy takie jak Państwowa Inspekcja Pracy czy Straż Graniczna są związane obowiązującymi przepisami rozporządzenia. Oznacza to, że w toku kontroli będą one stosować jego postanowienia, niezależnie od ewentualnych wątpliwości co do zgodności z ustawą.

Nadużycia jako uzasadnienie zmian

Jednym z głównych argumentów przemawiających za wprowadzeniem omawianych ograniczeń jest potrzeba przeciwdziałania nadużyciom. W ostatnich latach obserwuje się bowiem przypadki nadużywania przepisów umożliwiających pracę bez zezwolenia.

W uzasadnieniu projektu wskazuje się na skalę nieprawidłowości związanych z zatrudnianiem cudzoziemców oraz ryzyko wykorzystywania przepisów w celu wjazdu do strefy Schengen pod pozorem pracy w Polsce. Zwraca się również uwagę na przypadki podejmowania pracy nielegalnej, co w ocenie organów uzasadnia potrzebę wprowadzenia dodatkowych ograniczeń. Regulacja ma przy tym charakter prewencyjny i wynika z przesłanek związanych z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym.

Z tej perspektywy zaostrzenie przepisów może być postrzegane jako próba nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu. Powstaje jednak pytanie, czy właściwym narzędziem do osiągnięcia tego celu jest rozporządzenie o tak szerokim zakresie.

Czy rozporządzenie to właściwy instrument?

Wątpliwości budzi nie tylko treść przepisów, ale też sposób ich wprowadzenia. Prostszym rozwiązaniem byłoby doprecyzowanie przepisów ustawy, zwłaszcza zasad korzystania ze zwolnień z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Takie podejście pozwoliłoby ograniczyć nadużycia i jednocześnie byłoby bardziej przejrzyste. Natomiast wprowadzenie tak szerokiego zakazu w rozporządzeniu może prowadzić do niejasności i sporów co do jego stosowania.

Projekt rozporządzenia dotyczącego ograniczenia prawa do pracy w ramach ruchu bezwizowego stanowi istotną zmianę dla obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli. Choć jego cel – przeciwdziałanie nadużyciom – wydaje się uzasadniony, sposób realizacji tego celu budzi poważne zastrzeżenia.

W szczególności problematyczne jest rozszerzenie zakazu na wszystkie formy wykonywania pracy, co może być sprzeczne z ustawą. Ostateczny kształt regulacji oraz jej praktyczne stosowanie będą miały kluczowe znaczenie dla pracodawców oraz cudzoziemców korzystających z ruchu bezwizowego.

Na obecnym etapie warto uważnie śledzić dalsze prace legislacyjne – projekt znajduje się obecnie na etapie prac rządowych, a jego przyjęcie planowane jest na II kwartał 2026 r. Do czasu jego wejścia w życie obowiązujące zasady pozostają bez zmian, jednak planowane regulacje mogą istotnie wpłynąć na praktykę zatrudniania cudzoziemców w Polsce.

 

Przygotowała:

Maria Stempel
Prawnik imigracyjny