Praca siedząca może szkodzić zdrowiu. CIOP publikuje zalecenia dla pracodawców

Praca siedząca jest dziś jednym z najczęściej spotykanych sposobów wykonywania obowiązków zawodowych. Choć wielu osobom kojarzy się przede wszystkim z pracą biurową, długotrwałe pozostawanie w jednej pozycji może prowadzić do poważnych dolegliwości zdrowotnych. Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB) przypomina, że odpowiednia organizacja stanowiska pracy oraz właściwe nawyki mogą znacząco ograniczyć ryzyko ich wystąpienia.

W opublikowanych materiałach CIOP zwraca szczególną uwagę na profilaktykę przewlekłej niewydolności żylnej kończyn dolnych oraz dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego, w tym bólów kręgosłupa. Instytut podkreśla, że działania profilaktyczne powinny obejmować zarówno odpowiednie wyposażenie stanowiska pracy, jak i właściwą organizację pracy.

Praca siedząca zagrożeniem dla zdrowia

Długotrwałe wykonywanie pracy w pozycji siedzącej powoduje stałe obciążenie tych samych partii ciała. W przeciwieństwie do pracy, podczas której pracownik regularnie zmienia pozycję, obciążenia nie rozkładają się równomiernie, lecz kumulują się między innymi w obrębie kręgosłupa oraz kończyn dolnych. Zwiększa to ryzyko rozwoju przewlekłej niewydolności żylnej, a także dolegliwości bólowych pleców i szyi.

CIOP wskazuje, że szczególnie narażone są osoby, które przez wiele godzin wykonują pracę bez możliwości zmiany pozycji lub robienia regularnych przerw. Ryzyko wzrasta również wraz z wiekiem, liczbą lat wykonywania pracy siedzącej oraz występowaniem innych czynników, takich jak otyłość czy predyspozycje genetyczne do chorób żył.

Ergonomiczne stanowisko pracy

Zdaniem CIOP jednym z najważniejszych elementów profilaktyki jest odpowiednio wyposażone stanowisko pracy. Kluczową rolę odgrywa właściwie dobrane siedzisko, które powinno umożliwiać regulację wysokości oraz zapewniać odpowiednie podparcie pleców, zwłaszcza odcinka lędźwiowego. W wielu przypadkach warto również korzystać z podnóżka, który ułatwia utrzymanie prawidłowego ułożenia nóg i poprawia komfort pracy.

Instytut zwraca uwagę, że coraz większe znaczenie mogą mieć także tzw. siedziska alternatywne, które ułatwiają częstszą zmianę pozycji ciała i ograniczają długotrwałe pozostawanie w jednej pozycji. Jednocześnie podkreśla, że nawet najlepiej wyposażone stanowisko pracy nie zastąpi odpowiedniej organizacji pracy i regularnej aktywności ruchowej.

Nie bez znaczenia pozostaje również sposób siedzenia. CIOP zaleca utrzymywanie prawidłowej pozycji ciała, unikanie zakładania nogi na nogę oraz regularne poruszanie stopami i zmianę ułożenia nóg w trakcie pracy. Takie działania sprzyjają prawidłowemu krążeniu krwi i ograniczają przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego.

Organizacja pracy 

CIOP podkreśla, że profilaktyka nie powinna ograniczać się wyłącznie do wyposażenia stanowiska pracy. Równie istotna jest organizacja pracy umożliwiająca regularną zmianę pozycji ciała.

Pracownik wykonujący obowiązki w pozycji siedzącej powinien mieć możliwość robienia krótkich przerw przeznaczonych na aktywność ruchową, zmianę pozycji lub wykonanie prostych ćwiczeń. W miarę możliwości warto również przeplatać pracę siedzącą czynnościami wykonywanymi w pozycji stojącej lub podczas chodzenia. Takie rozwiązania pozwalają ograniczyć zarówno ryzyko przewlekłej niewydolności żylnej, jak i przeciążenia kręgosłupa.

Co zalecenia CIOP oznaczają dla pracodawców?

Materiały opublikowane przez Centralny Instytut Ochrony Pracy nie wprowadzają nowych obowiązków prawnych. Stanowią jednak cenne wskazówki dotyczące organizacji bezpiecznego i ergonomicznego środowiska pracy oraz mogą być pomocne przy realizacji obowiązków pracodawcy wynikających z przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Dla wielu pracodawców jest to dobry moment na ponowną ocenę ergonomii stanowisk pracy, weryfikację stosowanych standardów BHP oraz przeanalizowanie organizacji pracy pod kątem możliwości wprowadzenia większej liczby przerw lub częstszej zmiany pozycji przez pracowników. W dobie rosnącej liczby osób wykonujących pracę siedzącą działania profilaktyczne mogą mieć istotne znaczenie nie tylko dla zdrowia zatrudnionych, ale również dla ograniczenia absencji chorobowych i poprawy komfortu pracy.

Przygotowała:

Paulina Wojtczuk
Operations & HR Manager