Reforma egzaminów z języka polskiego jako obcego

Prezydent RP w dniu 21 maja 2026 r. podpisał nowelizację ustawy o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, która wprowadza szerokie zmiany w systemie certyfikacji języka polskiego jako obcego. Nowe przepisy mają uporządkować organizację egzaminów, zwiększyć ich dostępność i dostosować system do rosnącej liczby cudzoziemców ubiegających się o certyfikat.

Jedną z najważniejszych zmian będą nowe zasady ustalania opłat egzaminacyjnych. Dotychczas maksymalne stawki były powiązane z euro, natomiast po wejściu ustawy w życie opłaty będą liczone procentowo od przeciętnego wynagrodzenia z III kwartału poprzedniego roku.

Maksymalna opłata dla osób dorosłych wyniesie:

• 6% przeciętnego wynagrodzenia dla poziomów A1–A2,
• 7% dla poziomów B1–B2,
• 9% dla poziomów C1–C2.

W praktyce oznacza to odejście od sztywnego mechanizmu kursowego i powiązanie cen egzaminów z sytuacją gospodarczą w kraju. Można się więc spodziewać, że opłaty będą regularnie aktualizowane wraz ze wzrostem wynagrodzeń.

Nowelizacja wprowadza również wyraźniejszy podział kandydatów według wieku. Granicą stanie się ukończenie 16. roku życia. Osoby, które ukończyły 16 lat, będą mogły zdawać egzaminy na wszystkich poziomach od A1 do C2, natomiast młodsi kandydaci – jedynie od A1 do B2. Zmiana ma uporządkować system egzaminacyjny i dostosować go do realnych potrzeb różnych grup wiekowych.

Istotne zmiany obejmą także same certyfikaty. Ustawa przewiduje pełną procedurę wydawania duplikatów dokumentów. O wydanie duplikatu będzie można wystąpić nawet do 25 lat od otrzymania certyfikatu. To ważne rozwiązanie dla osób, które wykorzystują dokument w sprawach pobytowych, zawodowych lub edukacyjnych.

Zmodyfikowane zostaną również zasady działania komisji egzaminacyjnych. Dotychczasowe przepisy nie określały tak precyzyjnie liczby dodatkowych egzaminatorów przy większej liczbie kandydatów. Po zmianach, gdy liczba zdających przekroczy 30 osób, będzie trzeba powołać dodatkowego członka komisji na każde rozpoczęte kolejne 15 osób. Jednocześnie zwiększony zostanie maksymalny limit kandydatów przystępujących do egzaminu jednocześnie – z 20 do 30 osób.

Nowe przepisy zaostrzają także wymagania wobec ośrodków egzaminacyjnych. Uprawnienia do organizowania egzaminów otrzymają wyłącznie podmioty spełniające określone warunki dotyczące doświadczenia dydaktycznego i organizacyjnego. Dotyczy to m.in. uczelni prowadzących nauczanie języka polskiego jako obcego przez wskazany okres oraz innych instytucji uczących języka polskiego co najmniej od 4 lat. Pojawi się również wymóg minimalnej liczby przeprowadzonych godzin dydaktycznych na danym poziomie w roku poprzedzającym złożenie wniosku o uprawnienie.

Z uzasadnienia projektu wynika, że reforma jest odpowiedzią na dynamiczny wzrost znaczenia certyfikatów językowych w sprawach migracyjnych. Początkowo system miał służyć głównie celom akademickim, jednak obecnie certyfikaty są szeroko wykorzystywane m.in. w postępowaniach dotyczących uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, pobytu stałego czy obywatelstwa. 

Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., choć część przepisów dotyczących certyfikatów wydawanych bez egzaminu zacznie obowiązywać wcześniej. W praktyce najbliższe miesiące pokażą, czy nowe regulacje rzeczywiście poprawią dostępność egzaminów, skrócą czas oczekiwania na dokumenty i ustabilizują sytuację organizacyjną ośrodków egzaminacyjnych.

Przygotowała:

Maria Stempel
Prawnik imigracyjny