Projekt ustawy o stażach. Umowa o pracę i minimum 65 proc. płacy minimalnej

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad ustawą, która ma kompleksowo uregulować zasady odbywania staży na otwartym rynku pracy. Projekt ma przede wszystkim zakończyć praktykę bezpłatnych staży, zwiększyć ochronę osób zdobywających pierwsze doświadczenie zawodowe oraz ograniczyć przypadki zastępowania pracowników kolejnymi stażystami.

Projekt przeszedł jednak w ostatnich miesiącach istotne zmiany. Najnowsza wersja z 21 września 2026 r. zakłada, że staż będzie odbywany na podstawie umowy o pracę na czas określony, a wynagrodzenie stażysty wyniesie co najmniej 65 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. To znaczące odejście od pierwszej wersji, w której zakładano odrębną umowę o staż i minimalne świadczenie na poziomie 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Staż tylko na umowie o pracę. Co przewiduje najnowszy projekt?

Zgodnie z obecnym brzmieniem projektu umowa o staż ma być umową o pracę na czas określony. Staż u tego samego organizatora będzie mógł trwać maksymalnie sześć miesięcy. Kolejna umowa z tą samą osobą będzie dopuszczalna tylko wtedy, gdy łączny okres stażu nie przekroczy tego limitu.

Organizator będzie również zobowiązany do przygotowania programu stażu i wyznaczenia opiekuna odpowiedzialnego za wsparcie stażysty, monitorowanie jego postępów i realizację elementu edukacyjnego. Projekt ma zastąpić dotychczasową ustawę o praktykach absolwenckich, a jednym z jego podstawowych celów jest wyeliminowanie bezpłatnych staży na otwartym rynku pracy.

Nowe przepisy mają również ograniczać możliwość traktowania stażu jako tańszego zamiennika zwykłego zatrudnienia. Projekt przewiduje m.in. ograniczenia dotyczące liczby stażystów przyjmowanych przez jednego organizatora oraz możliwość kontroli prawidłowości organizowania staży.

Ile będzie zarabiał stażysta?

Kwestia wynagrodzenia od początku była jednym z najbardziej spornych elementów projektu.

Pierwotnie MRPiPS proponowało minimalne świadczenie w wysokości 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Rozwiązanie spotkało się z krytyką z dwóch stron. NSZZ „Solidarność” uznawał tę kwotę za zbyt niską z punktu widzenia ochrony ekonomicznej stażystów. Z kolei Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wskazywał, że taki poziom może okazać się nadmiernym obciążeniem dla najmniejszych firm, szczególnie działających w słabszych ekonomicznie regionach.

W kolejnych wersjach projektu zrezygnowano jednak z tego rozwiązania. Obecnie wynagrodzenie za pełny miesięczny wymiar stażu ma wynosić co najmniej 65 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Ponieważ od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie wyniesie 4 950 zł brutto, przy obecnym brzmieniu projektu minimalne wynagrodzenie stażysty odpowiadałoby 3 217,50 zł brutto miesięcznie.

Związki zawodowe chciały większej ochrony stażystów

Kierunek zmian dotyczących formy prawnej stażu od początku był jednym z głównych postulatów strony związkowej.

OPZZ wskazywało, że model, w którym osoba wykonuje zadania przynoszące organizatorowi wymierne korzyści, a jednocześnie pozostaje poza stosunkiem pracy, może prowadzić do obchodzenia standardów ochronnych wynikających z Kodeksu pracy. Związek postulował większą ochronę stażystów i jednoznaczne określenie ich statusu.

Podobne zastrzeżenia zgłaszała „Solidarność”. Organizacja zwracała uwagę przede wszystkim na ryzyko zastępowania etatów stażami i wskazywała, że sama nazwa „staż” nie powinna pozwalać na obchodzenie zasad dotyczących stosunku pracy.

Najnowsza wersja projektu w dużej mierze odpowiada na te uwagi, przesądzając wprost, że umowa o staż ma być umową o pracę na czas określony. OPZZ pozytywnie ocenia taki kierunek, wskazując, że zapewni on stażystom ochronę wynikającą z Kodeksu pracy, w tym w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nowe obowiązki mogą wpłynąć na liczbę oferowanych staży

Z perspektywy pracodawców projekt oznacza istotną zmianę dotychczasowego modelu. Staż ma przestać być stosunkowo elastyczną formą zdobywania doświadczenia, a stażysta stanie się szczególną kategorią pracownika zatrudnionego na czas określony.

Dla firm będzie się to wiązało nie tylko z obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia, ale także z obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy, koniecznością przygotowania programu stażu, wyznaczenia opiekuna oraz przestrzegania limitów dotyczących liczby stażystów.

Już na wcześniejszych etapach konsultacji organizacje pracodawców i Rzecznik MŚP zwracały uwagę, że zbyt daleko idące obowiązki i koszty mogą ograniczyć zainteresowanie organizowaniem staży, szczególnie w najmniejszych przedsiębiorstwach. Rzecznik MŚP kwestionował m.in. konstrukcję minimalnego świadczenia, wskazując na możliwości finansowe mikrofirm.

Projekt nadal nie jest jednak uchwalonym prawem. Najnowsza wersja została skierowana do dalszych prac rządowych i znajduje się na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów. Projekt przewiduje wejście nowych regulacji w życie od 1 stycznia 2027 r., ale przed zakończeniem procesu legislacyjnego jego treść może jeszcze ulec zmianie.

 

Przygotowała:

Paulina Wojtczuk
Operations & HR Manager