L4 w ciąży finansowane przez ZUS od pierwszego dnia – trwają prace nad zmianami

W Sejmie trwają prace nad projektem ustawy, który zakłada zmianę zasad finansowania niezdolności do pracy w okresie ciąży. Zgodnie z propozycją, zasiłek chorobowy dla kobiet w ciąży miałby być finansowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych już od pierwszego dnia zwolnienia lekarskiego, a nie jak obecnie, przez pracodawcę w pierwszym okresie nieobecności.

Projekt nie zmienia wysokości świadczenia należnego pracownicy. Kobiety w ciąży nadal miałyby otrzymywać świadczenie w wysokości 100% podstawy wymiaru. Zmiana dotyczy przede wszystkim podmiotu finansującego świadczenie, co może mieć istotne znaczenie dla pracodawców, zwłaszcza małych i średnich firm.

Równolegle Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad zmianami upraszczającymi procedury związane z zasiłkami chorobowymi, opiekuńczymi i macierzyńskimi. Większość nowych rozwiązań ma wejść w życie od 1 lipca 2026 r.

L4 w ciąży od pierwszego dnia finansowane przez ZUS. Co zakłada projekt?

Obecnie w przypadku niezdolności do pracy pracownicy w ciąży pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 33 dni nieobecności w roku kalendarzowym. Dopiero po tym okresie świadczenie finansowane jest z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jako zasiłek chorobowy.

Procedowany w Sejmie projekt zakłada zmianę tej zasady. Zasiłek chorobowy związany z niezdolnością do pracy przypadającą w okresie ciąży miałby być finansowany przez ZUS od pierwszego dnia zwolnienia. Oznaczałoby to zdjęcie z pracodawców obowiązku finansowania pierwszych 33 dni absencji chorobowej pracownicy w ciąży.

Dla pracownic zmiana ma mieć charakter neutralny pod względem wysokości świadczenia. Nadal obowiązywać ma zasada, zgodnie z którą świadczenie w okresie ciąży przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Co zmiana oznacza dla pracodawców i pracownic?

Największe znaczenie projektowana zmiana może mieć dla pracodawców. Obecnie absencja chorobowa pracownicy w ciąży w pierwszych 33 dniach roku kalendarzowego stanowi koszt pracodawcy. Przeniesienie finansowania na ZUS od pierwszego dnia oznaczałoby ograniczenie tego obciążenia.

Z perspektywy pracownic istotne jest natomiast to, że projekt nie obniża poziomu ochrony świadczeniowej. Zmianie ma ulec wyłącznie źródło finansowania świadczenia, a nie jego wysokość ani przesłanki nabycia prawa do świadczenia.

Projekt może mieć również znaczenie praktyczne w zakresie organizacji rozliczeń kadrowo-płacowych. Jeżeli przepisy zostaną uchwalone, pracodawcy będą musieli dostosować procedury obsługi zwolnień lekarskich pracownic w ciąży oraz sposób przekazywania danych do ZUS.

Uproszczenie zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Jakie zmiany są planowane?

Drugim ważnym obszarem zmian są projektowane uproszczenia dotyczące dokumentowania prawa do zasiłków. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt rozporządzenia, który ma ograniczyć zakres formalności wymaganych przy ubieganiu się o świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Zmiany mają polegać m.in. na ograniczeniu liczby zaświadczeń, rezygnacji z części pieczątek i danych we wnioskach oraz szerszym wykorzystywaniu informacji pozyskiwanych przez ZUS z rejestrów publicznych. Przykładowo, w określonych przypadkach ZUS ma samodzielnie pozyskiwać informacje o urodzeniu dziecka z rejestru stanu cywilnego, bez konieczności dostarczania aktu urodzenia przez ubezpieczonego.

Projekt przewiduje także dalszą elektronizację dokumentacji, w tym możliwość szerszego korzystania z elektronicznych zaświadczeń lekarskich wystawianych w systemie ZUS. Uproszczone ma zostać również posługiwanie się niektórymi dokumentami zagranicznymi, bez konieczności każdorazowego tłumaczenia ich na język polski.

Od kiedy mają obowiązywać nowe zasady?

W przypadku uproszczeń dotyczących dokumentacji zasiłkowej większość zmian ma wejść w życie od 1 lipca 2026 r. Wynikają one z nowelizacji ustawy z 13 lutego 2026 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz projektowanych przepisów wykonawczych.

Inaczej wygląda sytuacja projektu dotyczącego finansowania L4 kobiet w ciąży przez ZUS od pierwszego dnia. Na ten moment jest to projekt procedowany w Sejmie, a więc jego ostateczny kształt może jeszcze ulec zmianie.

Dla pracodawców oznacza to konieczność monitorowania dwóch równoległych procesów: zmian już przewidzianych w zakresie dokumentacji zasiłkowej oraz projektu dotyczącego przesunięcia kosztów L4 w ciąży z pracodawcy na ZUS. Oba kierunki zmian wpisują się w szerszą myśl upraszczania procedur i ograniczania obciążeń po stronie płatników składek.

 

Przygotowała:

Paulina Wojtczuk
Operations & HR Manager