Nowelizacja ustawy o PIP przed Trybunałem Konstytucyjnym. Czy pracodawcy mogą wstrzymać się z dostosowaniem do nowych przepisów?

22 lipca 2026 r. w wykazie spraw Trybunału Konstytucyjnego pojawiła się sprawa o sygnaturze K 17/26, dotycząca kontroli konstytucyjności nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Wniosek do Trybunału został złożony przez Prezydenta RP 21 lipca 2026 r. i obejmuje przepisy, które w ostatnich miesiącach wywołały ogromne zainteresowanie.

W praktyce wielu przedsiębiorców zadaje dziś jedno pytanie: czy skoro ustawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego, to nowe obowiązki nie obowiązują? Odpowiedź jest jednoznaczna: przepisy te nadal obowiązują.

Wniosek do Trybunału nie wstrzymuje obowiązywania przepisów

Samo wniesienie wniosku o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją nie powoduje utraty jej mocy obowiązującej ani nie zwalnia adresatów przepisów z obowiązku ich przestrzegania.

Oznacza to, że lipcowa nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy obowiązuje wszystkich pracodawców, a organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do stosowania nowych regulacji podczas prowadzonych kontroli.

Dopiero ewentualny wyrok Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na dalsze obowiązywanie zakwestionowanych przepisów. Do tego momentu pozostają one elementem obowiązującego porządku prawnego.

Czego dotyczy wniosek Prezydenta?

Sprawa oznaczona sygnaturą K 17/26 obejmuje dwa zasadnicze obszary. Pierwszy dotyczy rozszerzenia kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności nowych uprawnień wynikających z dodania art. 11 pkt 7a ustawy o PIP. We wniosku podniesiono wątpliwości dotyczące zgodności tych regulacji z konstytucyjną ochroną wolności działalności gospodarczej, prawem do pracy oraz zasadą proporcjonalności.

Drugim obszarem są zmiany w Kodeksie pracy oraz Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, przede wszystkim dotyczące odpowiedzialności za naruszenia prawa pracy oraz nowych rozwiązań w zakresie postępowań wykroczeniowych. W tym zakresie Prezydent wskazuje na możliwe naruszenie wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady proporcjonalności.

Warto jednak raz jeszcze podkreślić, że Trybunał nie ocenia obecnie zasadności prowadzenia kontroli przez PIP ani nie zawiesił stosowania nowych regulacji. Przedmiotem postępowania jest wyłącznie zgodność określonych przepisów z Konstytucją.

Co oznacza to dla pracodawców?

Z praktycznego punktu widzenia najważniejszy jest jeden wniosek: nie warto odkładać dostosowania organizacji do nowych przepisów w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego.

Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi kontrole na podstawie obowiązujących regulacji. Jeżeli podczas kontroli zostaną stwierdzone naruszenia, pracodawca nie będzie mógł skutecznie powoływać się wyłącznie na fakt, że przepisy są przedmiotem postępowania przed Trybunałem.

To szczególnie istotne w sytuacji, gdy nowelizacja znacząco zwiększyła możliwości działania organów kontrolnych oraz zmieniła zakres odpowiedzialności za naruszenia prawa pracy. Oczekiwanie na wyrok Trybunału może potrwać wiele miesięcy, a w tym czasie obowiązki wynikające z nowelizacji pozostają aktualne. 

Brak wdrożenia odpowiednich procedur, nieprzygotowanie dokumentacji czy niedostosowanie organizacji do nowych wymagań może prowadzić do odpowiedzialności przewidzianej w obowiązujących przepisach.

Dlatego zamiast koncentrować się na samym postępowaniu przed Trybunałem, warto przeprowadzić analizę zgodności stosowanych rozwiązań z aktualnym stanem prawnym i odpowiednio przygotować organizację do ewentualnej kontroli.

Przygotowała:

Martyna Dobrowolska
Prawnik