Tymczasowa ochrona dla obywateli Ukrainy do 2028 roku

Rada Unii Europejskiej przyjęła 30 lipca 2026 r. decyzję wykonawczą nr 2026/1912, przedłużającą tymczasową ochronę osób wysiedlonych z Ukrainy do 4 marca 2028 r. Decyzja została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 4 sierpnia 2026 r. Dla milionów osób, które od 2022 r. znalazły schronienie w państwach Unii Europejskiej, oznacza to przede wszystkim większą przewidywalność sytuacji pobytowej. Jednocześnie nowa decyzja Rady UE wprowadza istotną zmianę dotyczącą osób, które dopiero będą ubiegać się o ochronę.

Nowe przepisy łączą bowiem możliwość skorzystania z unijnego mechanizmu ochronnego z kwestią wypełnienia obowiązków wojskowych wobec Ukrainy. Co ważne, nie jest to rozwiązanie dotyczące osób, które już korzystają z ochrony tymczasowej i nieprzerwanie zachowują ten status. Zmiana została skierowana przede wszystkim do nowych wnioskodawców.

Ochrona tymczasowa przedłużona do marca 2028 roku

Warto przy tym zwrócić uwagę, że polskie przepisy nie posługują się odrębnie wyznaczanymi terminami legalności pobytu ochrony czasowej w taki sposób, jak miało to miejsce na wcześniejszych etapach obowiązywania specustawy ukraińskiej. Cudzoziemcy korzystający w Polsce z ochrony czasowej nie muszą składać żadnych dodatkowych wniosków ani podejmować innych czynności – przedłużenie ochrony następuje automatycznie.

Nie jest to całkowicie nowy mechanizm. Tymczasowa ochrona została uruchomiona przez Unię Europejską w marcu 2022 r., w związku z masowym napływem osób uciekających z Ukrainy po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji. Jej istota polega na tym, że osoba spełniająca określone warunki nie musi przechodzić standardowej, indywidualnej procedury uchodźczej, aby uzyskać podstawową ochronę międzynarodową. Mechanizm ma charakter szybki i zbiorowy, jego zadaniem było zapewnienie bezpieczeństwa osobom, które w krótkim czasie znalazły się poza granicami swojego państwa i nie mogły bezpiecznie do niego wrócić.

Według danych wskazanych przez Radę UE na dzień 31 maja 2026 r. z ochrony tymczasowej w Unii korzystało 4,38 mln osób, które uciekły z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi.

Przedłużenie ochrony do marca 2028 r. ma więc znaczenie nie tylko symboliczne. Dla milionów osób oznacza ono możliwość dalszego planowania życia w państwie przyjmującym bez konieczności zakładania, że ochrona zakończy się już w marcu 2027 r.

Najważniejsza zmiana: obowiązki wojskowe jako nowy element systemu

Nowe regulacje przewidują, że tymczasowa ochrona będzie przyznawana osobom, które wywiązały się ze swoich obowiązków wojskowych w Ukrainie, przy czym – w razie potrzeby – konieczne będzie przedstawienie odpowiedniego potwierdzenia.

W komunikacie Rady jako przykład dokumentu potwierdzającego spełnienie wymogów wskazano m.in. paszport zawierający stempel wyjazdowy wydany przez władze ukraińskie, który może świadczyć o legalnym opuszczeniu Ukrainy. Inną możliwością ma być przedstawienie dokumentu (papierowego lub elektronicznego) potwierdzającego zwolnienie z obowiązku wojskowego albo jego wypełnienie.

Nowy warunek dotyczący obowiązków wojskowych nie został skierowany do osób, które korzystały z tymczasowej ochrony w danym państwie członkowskim przed wejściem w życie nowych regulacji i nieprzerwanie zachowują ten status. Oznacza to, że nie należy interpretować nowych przepisów jako obowiązku ponownego wykazywania przez wszystkich obecnych beneficjentów ochrony, że spełniają ukraińskie obowiązki wojskowe.

Przygotowała:

Martyna Dobrowolska

Prawnik