Nowe zasady potwierdzania tożsamości obywateli Ukrainy

Wraz z upływem sześciomiesięcznego okresu przejściowego 5 września 2026 r. w życie weszło rozporządzenie Rady Ministrów, które zostało oficjalnie ogłoszone w Dzienniku Ustaw jako poz. 1180, które ma na celu zagwarantowanie ciągłości i bezpieczeństwa cyfrowego potwierdzania tożsamości. 

Przejście od rozwiązań nadzwyczajnych do systemowych

Jak wynika z oficjalnych materiałów Ministerstwa Cyfryzacji, obecne zmiany są bezpośrednią konsekwencją wejścia w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Oznacza to odejście od dotychczasowych, nadzwyczajnych mechanizmów reagowania kryzysowego na rzecz stabilnych, systemowych regulacji włączonych bezpośrednio do ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Czym jest Dokument Ochrony Czasowej?

Jedną z najważniejszych zmian porządkujących jest formalne wprowadzenie nowej nazwy dokumentu elektronicznego, funkcjonującego dotychczas pod nazwą Diia.pl, który oficjalnie staje się Dokumentem Ochrony Czasowej. Warto jednak zaznaczyć, że zmiana ta nie jest całkowicie nowa w praktyce – nowa nazwa i rozwiązania z nią związane funkcjonują już od marca 2026 r.

W uzasadnieniu do projektu rozporządzenia projektodawcy podkreślają istotę i rolę tego rozwiązania: Dokument ten służy do potwierdzania tożsamości beneficjentów ochrony czasowej (obecnie obywateli Ukrainy) lub dzieci pozostających pod ich opieką i zawiera dane (w tym PESEL) pobrane, po uwierzytelnieniu, za pomocą środków identyfikacji elektronicznej z rejestru publicznego.

Rozporządzenie określa zamknięty katalog procedur i usług publicznych oraz prywatnych, w których Dokument Ochrony Czasowej zachowuje pełną moc prawną. Wśród kluczowych obszarów wymienić należy:

• Potwierdzanie danych osobowych cudzoziemca w procesie nawiązywania stosunku pracy (zgodnie z wymogami Kodeksu pracy).  
• Ubieganie się o świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych oraz uzyskanie pełnego dostępu do danych prezentowanych w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP). 
• Legitymowanie cudzoziemców przez uprawnione organy, w tym: Policję, Straż Graniczną, Służbę Ochrony Państwa (SOP), straże gminne (miejskie), straże ochrony kolei (SOK), Inspekcję Transportu Drogowego (ITD), służby porządkowe i informacyjne podczas imprez masowych.  
• Możliwość świadczenia usługi podstawowego rachunku płatniczego przez banki, a także udzielanie pełnomocnictw pocztowych i odbiór przesyłek rejestrowanych w placówkach pocztowych. 
• Składanie wniosków w sprawach związanych z kształceniem i wychowaniem dzieci (prawo oświatowe), a także potwierdzanie danych osobowych w dokumentacji przebiegu studiów wyższych.  
• Możliwość korzystania z usług e-Urzędu Skarbowego z wykorzystaniem certyfikatu podstawowego aplikacji mObywatel. 

Skala rozwiązania nie jest marginalna

Według danych przywołanych w ocenie skutków regulacji potencjalnymi posiadaczami dokumentu elektronicznego jest około 1 mln obywateli Ukrainy korzystających w Polsce z ochrony czasowej, a także około 3 tys. innych beneficjentów tej ochrony. Materiał wskazuje również liczbę 321 685 unikalnych użytkowników posiadających aktywny Dokument Ochrony Czasowej – według przywołanych danych z maja 2023 r.

Przygotowała:

Martyna Dobrowolska
Prawnik