Polska może uniknąć relokacji migrantów na kolejny rok. Są nowe informacje z Brukseli.

Według najnowszych informacji uzyskanych przez PAP, powołując się na źródła unijne,  Polska może zostać ponownie zwolniona z obowiązku relokacji migrantów na kolejny rok. Komisja Europejska ma podtrzymać ocenę, zgodnie z którą sytuacja migracyjna Polski uzasadnia zastosowanie szczególnych rozwiązań. Mogłoby to otworzyć drogę do przedłużenia obecnego zwolnienia.

Jeśli te informacje się potwierdzą, Polska nie będzie musiała przyjmować osób relokowanych z innych państw członkowskich ani wnosić wkładów finansowych wynikających z tego mechanizmu. Na tym etapie należy jednak zaznaczyć, że chodzi o zapowiadaną rekomendację, a nie o ostateczną decyzję unijnych instytucji.

Komisja Europejska ma przedstawić raport dotyczący sytuacji migracyjnej państw członkowskich 4 listopada 2026 roku. Następnie sprawą zajmie się Rada Unii Europejskiej, która podejmie formalną decyzję.

Dlaczego Polska może otrzymać kolejne zwolnienie?

Podstawą do szczególnego potraktowania Polski ma być przede wszystkim skala wyzwań związanych z migracją, z którą kraj mierzy się w ostatnich latach. Istotne znaczenie ma przyjęcie dużej liczby obywateli Ukrainy uciekających przed wojną, co wiąże się z dodatkowymi obciążeniami dla usług publicznych, w tym edukacji i ochrony zdrowia. Znaczenie ma również sytuacja na granicy polsko-białoruskiej, gdzie Polska od dłuższego czasu mierzy się z presją migracyjną. 

Te okoliczności były już wcześniej brane pod uwagę przy ocenie sytuacji migracyjnej Polski. Według najnowszych informacji mogą one przemawiać również za utrzymaniem zwolnienia w kolejnym okresie.

Na czym polega mechanizm solidarnościowy?

Unijny pakt o migracji i azylu przewiduje mechanizm, którego celem jest rozłożenie odpowiedzialności za zarządzanie migracją pomiędzy państwa członkowskie.

Państwa uczestniczące w mechanizmie mogą wnosić wkład na różne sposoby. Obejmuje to relokację osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, wkłady finansowe lub pomoc operacyjną, na przykład w postaci personelu i wsparcia technicznego.

W przypadku wkładu finansowego stawka referencyjna wynosi 20 tys. euro za każdą osobę, której relokacji nie zrealizowano, zgodnie z zasadami mechanizmu. Nie oznacza to jednak, że każde państwo automatycznie musi zapłacić taką kwotę. Przepisy przewidują możliwość uwzględnienia szczególnej sytuacji migracyjnej poszczególnych krajów.

Na 2026 rok przewidziano unijną pulę solidarnościową obejmującą 21 tys. relokacji lub innych działań solidarnościowych oraz 420 mln euro wkładów finansowych. Polska została wcześniej wyłączona z obowiązków w ramach tego mechanizmu na ten okres.

Co oznaczałoby przedłużenie zwolnienia?

Przedłużenie zwolnienia oznaczałoby utrzymanie dotychczasowego rozwiązania także w kolejnym okresie. Polska nie musiałaby przyjmować osób relokowanych w ramach mechanizmu solidarnościowego ani wnosić związanych z nim wkładów finansowych.

Nie oznaczałoby to jednak całkowitego wyłączenia Polski z unijnego paktu migracyjnego. Zwolnienie dotyczy określonych obowiązków w ramach mechanizmu solidarnościowego, a nie wszystkich przepisów dotyczących migracji, azylu i ochrony granic.

W czerwcu 2026 roku, gdy pakt zaczął być stosowany, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślało, że Polska nie będzie przyjmować migrantów w ramach relokacji ani ponosić kosztów z tym związanych. Rząd wskazywał również na konieczność uwzględnienia sytuacji na polskiej granicy wschodniej oraz obciążeń związanych z przyjęciem osób uciekających przed wojną w Ukrainie.

4 listopada ważną datą dla dalszych decyzji

Najbliższym istotnym terminem jest 4 listopada, kiedy Komisja Europejska ma przedstawić raport dotyczący sytuacji migracyjnej w państwach członkowskich. Dokument będzie podstawą do oceny, które kraje wymagają szczególnego wsparcia i czy istnieją przesłanki do dalszego zwolnienia Polski z obowiązków solidarnościowych.

Według najnowszych doniesień Komisja Europejska ma ponownie uwzględnić szczególną sytuację migracyjną Polski. Ostateczne rozstrzygnięcie będzie jednak zależało od decyzji Rady UE.

Na ten moment pojawiła się zapowiedź utrzymania zwolnienia Polski z relokacji migrantów i związanych z nią kosztów na kolejny rok. Do czasu formalnego zatwierdzenia tej decyzji należy jednak odróżniać zapowiedzi od obowiązujących rozstrzygnięć.

 

Przygotowała:

Maria Stempel
Prawnik imigracyjny