Nowe obowiązki spółek giełdowych w zakresie równowagi płci

Polska jest coraz bliżej wdrożenia unijnej dyrektywy Women on Boards, której celem jest zwiększenie równowagi płci w organach największych spółek giełdowych. Nowe przepisy wprowadzą obowiązki dotyczące procesu wyboru członków zarządów i rad nadzorczych, a także przygotowania i publikacji polityki równowagi płci.

Ustawa została uchwalona przez Sejm 3 lipca 2026 r., a następnie przyjęta przez Senat bez poprawek. 30 lipca 2026 r. Prezydent podpisał ustawę. Przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Nowe regulacje będą miały zastosowanie do dużych spółek giełdowych zatrudniających co najmniej 250 pracowników i stanowią wdrożenie unijnej dyrektywy 2022/2381, znanej jako Women on Boards.

Dyrektywa Women on Boards coraz bliżej wdrożenia

Dyrektywa Women on Boards została przyjęta przez Unię Europejską w celu zwiększenia udziału płci niedostatecznie reprezentowanej w organach największych spółek giełdowych. Jej głównym założeniem jest zapewnienie większej przejrzystości procesu wyboru członków zarządów i rad nadzorczych oraz stworzenie równych szans kandydatom ubiegającym się o te stanowiska.

Wbrew pojawiającym się opiniom nowe przepisy nie polegają na wprowadzeniu sztywnych parytetów. Ustawa nie nakazuje powoływania określonej liczby kobiet lub mężczyzn wyłącznie ze względu na płeć. W centrum projektowanych rozwiązań znajduje się obowiązek stosowania obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych kryteriów wyboru kandydatów.

Projekt przewiduje, że spółki objęte ustawą powinny dążyć do osiągnięcia udziału płci niedostatecznie reprezentowanej na poziomie około 33% łącznej liczby stanowisk w zarządzie i radzie nadzorczej. Przepisy posługują się pojęciem „płci niedostatecznie reprezentowanej”, co oznacza, że obowiązki nie odnoszą się wyłącznie do kobiet, lecz do tej płci, która w danej spółce jest reprezentowana w mniejszym stopniu.

Nowe obowiązki największych spółek giełdowych

Projekt ustawy nakłada na największe spółki publiczne szereg nowych obowiązków organizacyjnych. Jednym z nich będzie przygotowanie i opublikowanie polityki równowagi płci, określającej działania podejmowane przez spółkę w celu zwiększenia udziału płci niedostatecznie reprezentowanej w jej organach.

Istotne zmiany obejmą również sam proces wyboru członków zarządów i rad nadzorczych. Kandydaci będą oceniani według wcześniej ustalonych, jasnych i obiektywnych kryteriów. Jeżeli kilka osób będzie posiadało porównywalne kwalifikacje, pierwszeństwo powinien otrzymać kandydat należący do płci niedostatecznie reprezentowanej, chyba że za wyborem innej osoby będą przemawiały obiektywne okoliczności wynikające z indywidualnej oceny.

Nowe przepisy zwiększą także transparentność procesu wyboru. Kandydat, który nie zostanie powołany do organu spółki, będzie mógł wystąpić o przekazanie informacji dotyczących zastosowanych kryteriów oceny oraz powodów podjętej decyzji. Rozwiązanie to ma umożliwić ocenę, czy procedura została przeprowadzona zgodnie z zasadą równego traktowania.

Nadzór KNF i odpowiedzialność za naruszenie przepisów

Nadzór nad wykonywaniem nowych obowiązków będzie sprawowała Komisja Nadzoru Finansowego.

Jeżeli spółka nie wdroży wymaganych procedur lub nie wykona obowiązków wynikających z ustawy, KNF będzie mogła nałożyć administracyjną karę pieniężną. Maksymalna wysokość kary została określona na 500 000 zł.

Sankcje mają mobilizować spółki do przestrzegania nowych obowiązków oraz zapewnienia zgodności prowadzonych procesów z wymaganiami wynikającymi z ustawy. Obejmą one przede wszystkim przypadki niewypełnienia obowiązków dotyczących polityki równowagi płci, procedur wyboru kandydatów oraz obowiązków informacyjnych.

Co nowe przepisy oznaczają dla spółek?

Spółki giełdowe już teraz powinny przeanalizować obowiązujące procedury dotyczące powoływania członków zarządów i rad nadzorczych.

W praktyce może to oznaczać konieczność przygotowania polityki równowagi płci, opracowania przejrzystych kryteriów wyboru kandydatów, dostosowania wewnętrznych procedur oraz odpowiedniego dokumentowania procesów rekrutacyjnych. Warto również zweryfikować, czy obecne zasady funkcjonowania organów spółki pozwolą na osiągnięcie wymagań przewidzianych w nowych przepisach.

Nowe regulacje stanowią kolejny krok w kierunku zwiększenia transparentności funkcjonowania spółek publicznych oraz dostosowania polskich przepisów do standardów obowiązujących w Unii Europejskiej. Dla największych spółek giełdowych oznacza to nie tylko konieczność wdrożenia nowych procedur, ale również odpowiedniego przygotowania procesów rekrutacyjnych do wymogów wynikających z dyrektywy Women on Boards.

 

Przygotowała:

Paulina Wojtczuk
Operations & HR Manager