Polska wdraża unijne przepisy. Zmiany w badaniach pracowników narażonych na ołów

Wchodzą w życie nowe regulacje dotyczące profilaktycznych badań lekarskich pracowników narażonych na działanie ołowiu i jego związków nieorganicznych. Zmiany wynikają z konieczności wdrożenia unijnych przepisów, które zaostrzają standardy ochrony zdrowia osób pracujących w warunkach narażenia na substancje chemiczne.

Nowelizacja rozporządzenia Ministra Zdrowia wprowadza nowe zasady kontroli stężenia ołowiu we krwi oraz określa sytuacje, w których pracownik powinien zostać objęty dodatkowymi badaniami profilaktycznymi. Zmiany mają znaczenie przede wszystkim dla pracodawców działających w branżach, w których występuje kontakt z ołowiem, m.in. w przemyśle, produkcji, recyklingu, hutnictwie czy przy niektórych pracach serwisowych.

Jakie są nowe limity ołowiu we krwi pracowników?

Najważniejsza zmiana dotyczy obniżenia dopuszczalnego poziomu ołowiu w materiale biologicznym pracownika. Dotychczasowy limit został istotnie zaostrzony, a nowe przepisy przewidują okres przejściowy.

Od 28 maja 2026 r. do 31 grudnia 2028 r. dopuszczalna wartość biologiczna wynosi 30 μg Pb/100 ml krwi. Od 1 stycznia 2029 r. limit ma zostać obniżony do 15 μg Pb/100 ml krwi. Oznacza to stopniowe zaostrzanie wymogów i konieczność wcześniejszego przygotowania zakładów pracy do nowych standardów.

Nowe regulacje przewidują również szczególne zasady dotyczące pracownic w wieku rozrodczym. W ich przypadku badania profilaktyczne mają być przeprowadzane już przy niższym poziomie ołowiu we krwi, co wynika z oceny ryzyka związanego z wpływem tej substancji na zdrowie reprodukcyjne.

Kiedy pracownik narażony na ołów musi przejść badania?

Nowelizacja doprecyzowuje przypadki, w których konieczne jest przeprowadzenie badań profilaktycznych. Badania mają być wykonywane m.in. wtedy, gdy narażenie na stężenie ołowiu w powietrzu przekracza określony poziom lub gdy u konkretnego pracownika stwierdzono podwyższony poziom ołowiu we krwi.

Przepisy wskazują, że badania profilaktyczne przeprowadza się, jeżeli narażenie na stężenie ołowiu w powietrzu jest większe niż 0,015 mg/m3, obliczane jako średnia ważona w czasie 40 godzin tygodniowo, albo gdy u pracownika stwierdzono poziom ołowiu we krwi wyższy niż 9 μg Pb/100 ml krwi.

Celem tych rozwiązań jest wcześniejsze wykrywanie zagrożeń zdrowotnych i objęcie pracowników regularnym monitoringiem, zanim dojdzie do przekroczenia najwyższych dopuszczalnych wartości.

Co oznacza monitoring biologiczny pracowników?

Nowe przepisy wprowadzają większy nacisk na monitoring biologiczny, czyli kontrolę poziomu substancji szkodliwej w organizmie pracownika. W przypadku ołowiu podstawowe znaczenie ma badanie stężenia tej substancji we krwi.

Monitoring biologiczny pozwala ocenić rzeczywiste narażenie pracownika, a nie tylko poziom substancji występującej w środowisku pracy. Ma to szczególne znaczenie przy substancjach takich jak ołów, które mogą kumulować się w organizmie i wywoływać długofalowe skutki zdrowotne.

W okresie przejściowym przewidziano również zasady dotyczące pracowników, u których poziom ołowiu przekracza nowe wartości, ale wynika z wcześniejszego narażenia. W określonych sytuacjach dalsze wykonywanie pracy będzie możliwe, jeżeli wyniki badań będą wykazywały tendencję spadkową w kierunku wartości dopuszczalnej.

Co zmiany oznaczają dla pracodawców?

Dla pracodawców nowe przepisy oznaczają konieczność weryfikacji warunków pracy oraz procedur związanych z badaniami profilaktycznymi pracowników narażonych na ołów. Istotne będzie nie tylko monitorowanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, ale również prawidłowe kierowanie pracowników na badania i współpraca z jednostkami medycyny pracy. Pracodawcy powinni przeanalizować, czy w zakładzie występuje narażenie na ołów lub jego związki nieorganiczne, czy prowadzone pomiary środowiska pracy są aktualne oraz czy dokumentacja oceny ryzyka zawodowego uwzględnia nowe wartości dopuszczalne.

Zmiany mogą wymagać również aktualizacji procedur bhp, instrukcji stanowiskowych oraz zasad profilaktycznej opieki zdrowotnej. Szczególne znaczenie będzie miało zapewnienie, aby pracownicy objęci narażeniem byli kierowani na badania zgodnie z nowymi progami i terminami. 

Nowelizacja wpisuje się w szerszy kierunek zaostrzania standardów ochrony zdrowia pracowników narażonych na czynniki chemiczne. Dla pracodawców oznacza to konieczność bardziej aktywnego zarządzania ryzykiem zawodowym, a dla pracowników – większą ochronę przed skutkami długotrwałego kontaktu z substancjami szkodliwymi.

 

Przygotowała:

Paulina Wojtczuk
Operations & HR Manager