Wielokrotne obywatelstwo – Ukraina zmienia dotychczasowe zasady

W 2026 roku Ukraina oficjalnie wprowadziła przepisy, które weszły w życie i po raz pierwszy w sposób systemowy umożliwiają posiadanie wielokrotnego obywatelstwa. Jest to istotna zmiana w dotychczasowym modelu prawa obywatelskiego, które przez wiele lat opierało się na zasadzie jednego obywatelstwa i jedynie tolerowało w praktyce istnienie “podwójnych” paszportów, bez ich formalnego uznania.

Nowe regulacje są odpowiedzią na długotrwałe i nasilające się procesy migracyjne. Po 2014 roku, a zwłaszcza po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny w 2022 roku, miliony obywateli Ukrainy wyjechały za granicę, osiedlając się na stałe w państwach Unii Europejskiej, Ameryki Północnej czy innych regionach świata. Wiele z tych osób uzyskało obywatelstwo państw przyjmujących, co dotychczas wiązało się z niepewnością co do ich statusu wobec Ukrainy. Nowe prawo ma na celu uporządkowanie tej sytuacji i utrzymanie formalnej więzi obywatelskiej z osobami, które na stałe związały swoje życie z innymi państwami.

Zgodnie z nowymi przepisami obywatele Ukrainy mogą legalnie posiadać obywatelstwo Ukrainy równolegle z obywatelstwem innego państwa, bez konieczności rezygnacji z ukraińskiego paszportu. Rozwiązanie to nie ma jednak charakteru absolutnego. Ustawodawca zdecydował się na model kontrolowany, w którym możliwość wielokrotnego obywatelstwa uzależniona jest od decyzji władz Ukrainy oraz od listy państw, których obywatelstwo może być łączone z obywatelstwem ukraińskim. Na liście tej znalazły się m.in. Polska, Niemcy, Czechy, Stany Zjednoczone czy Kanada, przy czym lista ta może być w przyszłości rozszerzana.

Jednocześnie ustawodawca wprowadził wyraźne ograniczenia. Nowe prawo nie obejmuje obywatelstw państw uznawanych przez Ukrainę za agresorów lub państw zagrażających jej bezpieczeństwu, w szczególności Rosji i Białorusi. Ma to podkreślać polityczny oraz ochronny wymiar regulacji oraz zapobiegać nadużyciom.

Zmiany dotyczą nie tylko obywateli Ukrainy mieszkających za granicą, ale również cudzoziemców. Obywatele państw objętych nowymi regulacjami mogą ubiegać się o obywatelstwo ukraińskie w uproszczonym trybie, bez konieczności rezygnowania z dotychczasowego obywatelstwa. Preferencje przewidziano także dla osób, które służą lub służyły w ukraińskich Siłach Zbrojnych, co ma znaczenie w kontekście trwającego konfliktu zbrojnego.

Warto podkreślić, że w relacjach z państwem ukraińskim osoby posiadające kilka obywatelstw są traktowane wyłącznie jako obywatele Ukrainy. Oznacza to, że np. przy wjeździe do Ukrainy, wykonywaniu obowiązków publicznych czy korzystaniu z praw obywatelskich decydujące znaczenie ma obywatelstwo ukraińskie, niezależnie od posiadania innych paszportów. Zasada ta dotyczy również obowiązków wynikających z obywatelstwa, w tym obowiązku wojskowego lub mobilizacyjnego, o ile dana osoba podlega mu na podstawie obowiązujących przepisów.

Nowe przepisy mogą mieć istotne znaczenie również z perspektywy Polski. Dotyczą one bowiem bardzo licznej grupy obywateli Ukrainy mieszkających i pracujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także osób planujących długoterminową integrację prawną i społeczną w Polsce. Wprowadzenie wielokrotnego obywatelstwa zwiększa stabilność ich sytuacji prawnej oraz ułatwia łączenie więzi rodzinnych, zawodowych i gospodarczych z oboma państwami.

Choć nowe regulacje już obowiązują, ich praktyczne stosowanie będzie w dużej mierze zależeć od dalszych decyzji wykonawczych oraz od praktyki organów administracji. Wprowadzenie wielokrotnego obywatelstwa może mieć istotne znaczenie dla obywateli Ukrainy mieszkających za granicą, ułatwiając im formalne uregulowanie statusu prawnego i utrzymanie powiązań z krajem.

Przygotowała:

Maria Stempel
Prawnik imigracyjny