Zmiany w przepisach dla obywateli Ukrainy po 4 marca 2026 roku

Podpisanie przez Prezydenta RP 19 lutego 2026 roku ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wyznacza nowy rozdział w regulacjach dotyczących pobytu i pracy obywateli Ukrainy w Polsce.

Zmiany te, których wejście w życie planowane jest na 5 marca 2026 roku (z pewnymi wyjątkami), wprowadzają przede wszystkim nową definicję „beneficjenta ochrony czasowej”, ściśle uzależniając legalność pobytu od decyzji Rady Unii Europejskiej – co w obecnym stanie prawnym zapewnia ochronę do 4 marca 2027 roku.

Z perspektywy pracodawców i działów HR kluczowe staje się monitorowanie rygorów rejestracyjnych, gdyż niedopełnienie nowych formalności może skutkować utratą prawa do pracy przez zatrudnione osoby.

Przykładowo, nowo przybyli obywatele Ukrainy mają teraz jedynie 30 dni na złożenie wniosku o PESEL UKR, a osoby, które wcześniej uzyskały ten status na podstawie oświadczenia, muszą obowiązkowo potwierdzić swoją tożsamość w urzędzie gminy najpóźniej do 31 sierpnia 2026 roku. Brak takiego potwierdzenia spowoduje automatyczną zmianę statusu na NUE z dniem 1 września 2026 roku, co w praktyce oznacza utratę uprawnień wynikających z ochrony czasowej.

Jeśli numer PESEL ze statusem UKR został nadany na podstawie Karty Polaka, innego dokumentu ze zdjęciem umożliwiającego ustalenie tożsamości lub dokumentu potwierdzającego urodzenie, należy dopełnić formalności i potwierdzić swoją tożsamość w dowolnym urzędzie gminy w terminie 60 dni od momentu otrzymania ważnego dokumentu podróży (paszportu). Ten sam obowiązek dotyczy osób, które przy rejestracji posłużyły się paszportem, który był już nieważny lub stracił ważność w międzyczasie. Obowiązek ten nie dotyczy cudzoziemców, którzy po nadaniu numeru PESEL potwierdzili już swoją tożsamość w organie gminy na podstawie ważnego dokumentu podróży.

W obszarze zatrudnienia ustawodawca zdecydował się na przyjęcie propozycji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczącej zachowania uproszczonej procedury. Pozwala ona pracodawcom na powierzanie pracy w oparciu o powiadomienie do powiatowego urzędu pracy w terminie 7 dni od podjęcia pracy przez cudzoziemca. Mechanizm ten będzie dostępny przez 3 lata od wejścia ustawy w życie i obejmie szerokie grono obywateli Ukrainy przebywających w Polsce legalnie. Warto jednak zauważyć, że brak doprecyzowania przepisów może nakładać ten obowiązek nawet w stosunku do osób posiadających swobodny dostęp do rynku pracy lub inny dokument legalizujący pracę.

Beneficjenci ochrony czasowej nadal mogą korzystać z zasad tożsamych z tymi dla obywateli polskich w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Osoby, które już prowadzą firmy, mają zagwarantowaną ochronę praw nabytych, pod warunkiem posiadania podstawy legalnego pobytu.

Jednak prawo do założenia nowej jednoosobowej działalności gospodarczej na takich zasadach nie będzie już przysługiwać automatycznie każdemu obywatelowi Ukrainy. W przypadku osób niebędących beneficjentami ochrony czasowej wymagana będzie konkretna podstawa pobytowa (zgodnie z zasadami ogólnymi), taka jak zezwolenie na pobyt stały czy pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną.

Istotnym ułatwieniem pozostaje jednak utrzymanie do 4 marca 2027 roku przepisu wyłączającego wymóg dochodowości firmy przy ubieganiu się o pobyt czasowy przez przedsiębiorców wpisanych do CEIDG.

Dla osób nieposiadających statusu UKR dobra wiadomość płynie z faktu przedłużenia z mocy prawa do 4 marca 2027 roku ważności wiz krajowych, zezwoleń na pobyt czasowy oraz kart pobytu, o ile ich ostatni dzień ważności przypadał po 24 lutego 2022 roku. Dotyczy to również pobytów w ramach ruchu bezwizowego i wiz Schengen.

Warto również zwrócić uwagę na zaostrzenie polityki wydawania decyzji pobytowych: ustawa rezygnuje z tzw. „bezpiecznika” czy “decyzji warunkowych” w postaci rocznych zezwoleń dla obywateli Ukrainy niespełniających standardowych wymogów ustawowych.

Z punktu widzenia mobilności pracowników, krytycznym punktem pozostaje zasada 30 dni – każdy wyjazd z Polski przekraczający ten termin skutkuje utratą ochrony czasowej, niezależnie od tego, czy powodem była delegacja służbowa, czy sprawy rodzinne. Działy HR powinny zatem z dużą ostrożnością planować zagraniczne wyjazdy służbowe pracowników ze statusem UKR.

Nowe przepisy nie zakładają rezygnacji z planowanego wdrożenia tzw. kart CUKR – będą one dostępne po wprowadzeniu odpowiednich rozwiązań technicznych.

W obliczu nadchodzących zmian oferujemy Państwu kompleksowe wsparcie w celu zabezpieczenia ciągłości zatrudnienia i zminimalizowania ryzyk prawnych, w tym:

• Audyt legalności zatrudnienia: weryfikacja dokumentów pracowników pod kątem nowych terminów (PESEL UKR, potwierdzenie tożsamości) oraz limitów wyjazdowych.
• Weryfikacja warunków: analiza, czy pracownicy spełniają wymogi do uzyskania kart pobytu w świetle zniesienia warunkowych zezwoleń rocznych.
• Wsparcie w procesie CUKR: doradztwo w sprawie możliwości uzyskania nowych kart pobytu dla beneficjentów ochrony czasowej po uruchomieniu procedury.
• Doradztwo dla przedsiębiorców: wsparcie obywateli Ukrainy prowadzących działalność gospodarczą w procesie legalizacji pobytu na preferencyjnych warunkach.

 

 

Przygotowała:

Liudmyla Bartkiv

Dyrektorka Operacyjna ds. Imigracji