250 skarg na zastępowanie umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. PIP rozpoczęła kontrole

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy już przynoszą pierwsze efekty. W ciągu zaledwie dwóch tygodni od wejścia w życie przepisów rozszerzających kompetencje Inspekcji do PIP wpłynęło około 250 skarg dotyczących zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. Inspektorzy rozpoczęli już pierwsze kontrole, a zgłoszenia napływają z niemal wszystkich sektorów gospodarki.

Skala zainteresowania pokazuje, że nowe regulacje mogą istotnie wpłynąć na praktykę zatrudniania w Polsce. Dla pracodawców oznacza to konieczność jeszcze dokładniejszej weryfikacji, czy stosowane formy współpracy odpowiadają rzeczywistemu charakterowi wykonywanej pracy.

Napływ skarg do PIP

Od 8 do 21 lipca 2026 r. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło około 250 skarg dotyczących zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. Według informacji przekazanych przez PIP pierwsze kontrole rozpoczęły się już w pierwszych dniach obowiązywania nowych przepisów, a na początku tygodnia prowadzonych było kilkadziesiąt postępowań kontrolnych.

Zgłoszenia dotyczą praktycznie wszystkich branż – od handlu i usług, przez ochronę zdrowia, po przemysł i przetwórstwo. Pokazuje to, że problem kwalifikacji form zatrudnienia nie dotyczy wyłącznie wybranych sektorów rynku, lecz ma charakter powszechny.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że wzrost liczby zgłoszeń jest efektem nie tylko rozszerzenia jej kompetencji, ale również prowadzonej od wielu miesięcy kampanii informacyjnej dotyczącej nowych przepisów.

Jakie uprawnienia ma obecnie Państwowa Inspekcja Pracy?

Od 8 lipca 2026 r. inspektorzy pracy mogą wydawać decyzje administracyjne nakazujące zastąpienie umowy cywilnoprawnej umową o pracę, jeżeli w toku kontroli ustalą, że współpraca w rzeczywistości spełnia cechy stosunku pracy.

Podstawą oceny pozostają przepisy Kodeksu pracy. Inspektor będzie analizował przede wszystkim sposób wykonywania obowiązków, a nie nazwę zawartej umowy. Znaczenie mają między innymi wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy, obowiązek świadczenia pracy osobiście, wykonywanie jej w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę oraz odpłatny i ciągły charakter zatrudnienia.

Samo zawarcie umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług nie oznacza automatycznie, że forma współpracy jest nieprawidłowa. Jeżeli sposób wykonywania obowiązków odpowiada cechom stosunku pracy, PIP może zakwestionować zastosowaną podstawę zatrudnienia.

Branże, które są najczęściej objęte kontrolami

Z informacji przekazanych przez Państwową Inspekcję Pracy wynika, że zgłoszenia napływają z bardzo różnych sektorów gospodarki. Obejmują między innymi handel, usługi, ochronę zdrowia, przemysł oraz przetwórstwo.

Nie oznacza to jednak, że kontrole będą prowadzone wyłącznie w tych branżach. Nowe przepisy mają zastosowanie do wszystkich pracodawców korzystających z umów cywilnoprawnych. W praktyce ryzyko kontroli może pojawić się wszędzie tam, gdzie charakter współpracy budzi wątpliwości co do zgodności z przepisami prawa pracy.

Co nowe kontrole oznaczają dla pracodawców?

Pierwsze tygodnie obowiązywania nowych przepisów pokazują, że Państwowa Inspekcja Pracy aktywnie korzysta z rozszerzonych kompetencji. Dla pracodawców oznacza to konieczność dokładnego przeanalizowania wszystkich przypadków współpracy opartej na umowach cywilnoprawnych.

Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których osoby formalnie zatrudnione na podstawie umowy zlecenia lub kontraktu B2B wykonują pracę w sposób charakterystyczny dla stosunku pracy. W takich przypadkach warto zweryfikować nie tylko treść zawartych umów, ale przede wszystkim sposób organizacji współpracy w praktyce.

Rosnąca liczba skarg oraz rozpoczęte kontrole pokazują, że zagadnienie prawidłowej kwalifikacji form zatrudnienia pozostanie jednym z najważniejszych obszarów zainteresowania Państwowej Inspekcji Pracy w najbliższych miesiącach.

Przygotowała:

Paulina Wojtczuk
Operations & HR Manager